Uitreiking Clara Meijer-Wichman Penning 2025
Op woensdag 10 december 2025 heeft de Liga voor de Rechten van de Mens in de Vondelkerk in Amsterdam de Clara Meijer-Wichmann Mensenrechtenpenning uitgereikt aan de beweging Nederland Wordt Beter. De bijeenkomst werd bijgewoond door een tachtigtal aanwezigen. Onder hen waren betrokkenen bij Nederland Wordt Beter en Kick Out Zwarte Piet, mensenrechtenverdedigers, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties en andere belangstellenden. Orchestre Partout verzorgde de muzikale begeleiding.
Nederland Wordt Beter ontving de penning voor vijftien jaar effectieve en vreedzame inzet voor het afschaffen van de racistische figuur Zwarte Piet en voor het blijvend agenderen van de doorwerking van het koloniale en slavernijverleden in de Nederlandse samenleving. Voor de beweging had de onderscheiding een bijzondere betekenis: het was de eerste prijs die zij als beweging accepteerde. Eerdere prijzen waren bewust afgewezen zolang de eigen doelstellingen nog niet waren bereikt. Nu de actieve campagneperiode werd afgesloten, droeg Nederland Wordt Beter de penning op aan alle vrijwilligers die het werk, groot of klein, mogelijk hadden gemaakt.
De betekenis van vijftien jaar actie
Bestuurslid Kevin Elferink sprak namens de Liga de laudatio uit. Hij plaatste de inzet van Nederland Wordt Beter in het kader van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens: alle mensen worden vrij en gelijk in waardigheid en rechten geboren en hebben zonder onderscheid aanspraak op de daarin vastgelegde rechten en vrijheden. Elferink schetste vervolgens de maatschappelijke omslag tussen 2013 en 2020. Waar internationale kritiek op Zwarte Piet in 2013 nog brede afwijzing en een schok teweegbracht, kon de relatie tussen de figuur en racisme in 2020 veel normaler worden besproken. Ook de bredere vraag wat Nederland tegen racisme moest doen, kreeg toen een andere plaats in politiek en samenleving. Volgens de laudatio hebben Nederland Wordt Beter, haar medewerkers, vrijwilligers en samenwerkingsorganisaties een beslissende rol gespeeld in die verandering.
In de laudatio werd ook benadrukt dat effectieve mensenrechtenactie verschillende benaderingen combineert. Internationale aandacht en directe actie kunnen een noodzakelijke schok veroorzaken, maar verandering vraagt daarnaast om bewustwording, advies aan overheden en beleidsmakers en ondersteuning van mensen die binnen hun eigen omgeving verandering willen realiseren. Juist die combinatie van confronteren en verbinden maakte de campagne voorbeeldig en verklaarde waarom de Liga de penning aan Nederland Wordt Beter toekende.
Bijdragen van de gastsprekers
Prof. dr. Halleh Ghorashi en drs. Dagmar Oudshoorn, directeur van Amnesty International Nederland, belichtten ieder vanuit hun eigen perspectief de weerstand die ontstaat wanneer mensen die als ‘buitenstaander’ worden gezien, kwesties in de Nederlandse samenleving aan de orde stellen. Hun bijdragen maakten duidelijk dat het benoemen van uitsluiting vaak ongemak oproept, maar juist daardoor ruimte kan openen voor reflectie en verandering. Zij onderstreepten tevens dat de erkenning van het werk van Nederland Wordt Beter geen eindpunt mocht zijn: de inzet tegen discriminatie moet worden voortgezet en door anderen worden gedragen.
De woorden van Nederland Wordt Beter
Namens Nederland Wordt Beter en Kick Out Zwarte Piet spraken Marisella de Cuba en Jerry Afriyie. Marisella de Cuba stond stil bij de gezamenlijke kracht achter de behaalde resultaten. De beweging begon met betrokken burgers die ieder hun eigen persoonlijke motivatie hadden, maar één doel deelden: Nederland mooier en inclusiever maken voor volgende generaties. Wat in vijftien jaar werd bereikt, was volgens haar nooit het werk van één persoon. Het was het resultaat van een team dat werd gedragen en vooruitgeholpen door de gemeenschap waarvoor het zich inzette.
Jerry Afriyie verbond de dank voor de onderscheiding aan een indringende oproep. Hij sprak de hoop uit dat de lessen, wensen en visie van Nederland Wordt Beter zouden worden omarmd door de organisatie die de penning mogelijk maakte. Een land komt volgens hem niet tot volle wasdom wanneer het bij het uitreiken van prijzen blijft en geen handen uitsteekt. Werkelijke verandering vraagt inzet en soms opofferingsgezindheid, maar de opbrengst – een mooiere en rechtvaardigere wereld – is onbetaalbaar. Daarmee hield hij de Liga en alle aanwezigen voor dat de afsluiting van Nederland Wordt Beter tegelijk een opdracht aan anderen vormt.
Waarnemend voorzitter Marjan Stoffers nam deze uitnodiging namens de Liga ter harte. De titel van de tentoonstelling ‘Nederland, Word Beter’ verwijst immers niet alleen naar wat al is bereikt, maar ook naar wat nog moet worden verdedigd en voortgezet. De oproep van Nederland Wordt Beter om ‘het stokje over te nemen’ werd zo de centrale boodschap van een indrukwekkende bijeenkomst: erkenning krijgt pas betekenis wanneer zij wordt gevolgd door nieuwe betrokkenheid en concrete actie.
In ontwikkeling: vervolgprogramma TUSSENRUIMTE
Om concreet gevolg te geven aan de oproep om het stokje over te nemen werkt de Liga aan het vervolgprogramma TUSSENRUIMTE – verbinding als antwoord op discriminatie. Vanuit het gedachtegoed van Halleh Ghorashi wil de Liga plekken creëren waar mensen met verschillende achtergronden en perspectieven elkaar als gelijkwaardige deelnemers ontmoeten, naar elkaars ervaringen luisteren en samen nieuwe vormen van verbinding ontwikkelen, waarbij het mensenrechtenkader hierin als kapstok zal worden gebruikt. Haarlem wordt de eerste proeftuin, met storytelling en een cultureel-maatschappelijk festival als belangrijke onderdelen. Het programma wordt in co-creatie gevormd met bewoners, ervaringsdeskundigen, kunstenaars, maatschappelijke organisaties, onderzoekers en beleidsmakers.